Kleurenmodellen: ze blijven populair. Ook mijn klanten vragen er weleens om. Ze willen iets verbeteren in de samenwerking en zoeken een manier om over gedrag in gesprek te komen. En denken dan aan kleuren. (DISC, Insights, Management Drives etc.).

Ik snap dat. Kleurenmodellen zijn laagdrempelig en geven een gezamenlijke taal. Toch zet ik liever andere manieren in om mensen inzicht te geven in elkaars gedrag, persoonlijkheid en in de interactie. Manieren die meer ruimte geven aan specificiteit en aan een verdiepend gesprek. En die breder kijken dan individuen. Want gedrag in teams wordt, naast door persoonlijkheidskenmerken, ook sterk beïnvloed door het systeem en de cultuur.

Nadelen van kleurenmodellen

Het nadeel van kleurenmodellen vind ik dat ze zo beperkt zijn, of in ieder geval beperkt ‘blijven hangen’. Al zijn ze slechts bedoeld als handvat voor gesprek, ze worden vaak als ‘waarheid’ gezien. Hokjesdenken ligt op de loer. “Jij bent weer lekker blauw bezig!” of de verontschuldiging “Sja, ik kan er ook niks aan doen, ik ben nou eenmaal rood”. Kleuren leiden in praktijk tot een versimpeling die mensen ontslaat van de noodzaak om specifiek te zijn over hun eigen en elkaars gedrag, en het effect op elkaar.

Het gesprek is de interventie

Liever kies ik daarom voor een aanpak waarbij mensen zelf woorden geven aan zichzelf én elkaar bevragen. Afhankelijk van de situatie gaat het dan bijvoorbeeld over kwaliteiten, valkuilen, stressoren, stressreacties, allergieën, waarden, behoeftes, zorgen, leerwensen of twijfels. In een vorm waarbij eigen taal leidend is en verdieping, openheid en belangstelling kan ontstaan.

Daarnaast vind ik het belangrijk om breder te kijken dan alleen de individuen. Zoals gezegd: gedrag in teams wordt sterk beïnvloed door de omgeving (teamsysteem, cultuur). Denk aan introvert gedrag als uiting van hoe een organisatie werkt, of aan informeel leiderschap dat iets zegt over het formele leiderschap. En denk aan een team dat vaak bezwaren stapelt (‘ja maar’ gedrag). Zegt dat gedrag iets over de kritische instelling van deze personen of meer iets over de fase waarin een team zich bevindt?

Kortom: denk je aan kleuren? Vraag je dan af wat je daarmee wilt bereiken. Ik denk graag met je mee welke aanpak het inzicht brengt, dat je team verder helpt.

Miriam Brouwer

30 april 2024